Lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên: Kiệt tác kiến trúc Chăm trên núi Nhạn

Lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên là một phần quan trọng trong lịch sử văn hóa Champa tại khu vực Nam Trung Bộ. Tọa lạc trên núi Nhạn bên dòng sông Đà Rằng, ngọn tháp cổ không chỉ là một công trình kiến trúc nổi bật mà còn là chứng tích về sự hiện diện lâu dài của văn hóa Chăm trên vùng đất Tuy Hòa.

Theo nhiều tài liệu địa phương, Tháp Nhạn được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XI đến đầu thế kỷ XII. Đây là giai đoạn kiến trúc Champa phát triển mạnh với nhiều công trình đền tháp bằng gạch được xây dựng tại khu vực miền Trung.

Trong quá trình tồn tại, công trình đã trải qua nhiều biến động của thiên nhiên, thời gian và lịch sử. Những đợt bảo tồn, tu bổ trong thế kỷ XX góp phần duy trì hình dáng của tháp và giúp di tích tiếp tục hiện diện trong đời sống văn hóa của Tuy Hòa.

Ngày 24/12/2018, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1820/QĐ-TTg xếp hạng Tháp Nhạn là Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt. Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình bảo tồn và phát huy giá trị của di tích.

1. Tổng quan lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên

Lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên gắn với một trong những công trình kiến trúc Champa còn tồn tại nổi bật tại khu vực Nam Trung Bộ. Ngọn tháp nằm trên núi Nhạn, ngay bên dòng sông Đà Rằng, tạo thành một điểm nhấn đặc biệt giữa không gian đồng bằng Tuy Hòa.

Theo nhiều tài liệu địa phương, công trình được xây dựng khoảng cuối thế kỷ XI đến đầu thế kỷ XII. Đây là giai đoạn kiến trúc Champa phát triển nhiều phong cách đền tháp bằng gạch với kỹ thuật xây dựng rất đặc biệt.

Tháp Nhạn không chỉ có giá trị về mặt kiến trúc. Công trình còn cung cấp những thông tin quan trọng về tín ngưỡng, nghệ thuật và quá trình phân bố văn hóa Champa tại lưu vực sông Đà Rằng.

Qua hàng trăm năm, nhiều công trình cổ khác đã biến mất hoặc chỉ còn lại nền móng. Tháp Nhạn vẫn giữ được hình khối tương đối rõ ràng, vì vậy di tích có giá trị đặc biệt đối với việc nghiên cứu kiến trúc Champa.

Ngày nay, Tháp Nhạn đồng thời là một biểu tượng của Tuy Hòa và một địa điểm văn hóa được đông đảo người dân, du khách biết đến.

2. Vị trí Tháp Nhạn bên sông Đà Rằng

Tháp Nhạn tọa lạc trên núi Nhạn, bên dòng sông Đà Rằng. Vị trí này có ý nghĩa đặc biệt trong việc hình thành giá trị cảnh quan của di tích.

Từ trên núi Nhạn, có thể quan sát một vùng rộng lớn của đồng bằng Tuy Hòa. Phía xa là dòng sông Đà Rằng chảy ra biển.

Trong lịch sử, sông Đà Rằng là một tuyến giao thông và không gian cư trú quan trọng. Dòng sông kết nối vùng núi phía tây với đồng bằng ven biển.

Việc xây dựng một công trình tôn giáo ở vị trí cao giúp ngọn tháp trở thành một điểm nhấn có thể quan sát từ xa.

Đây cũng là lý do núi Nhạn và Tháp Nhạn luôn được nhắc đến cùng nhau trong các tài liệu về lịch sử và cảnh quan Tuy Hòa.

3. Nguồn gốc và thời điểm hình thành Tháp Nhạn Phú Yên

Niên đại của Tháp Nhạn được nghiên cứu dựa trên kiến trúc, vật liệu xây dựng và so sánh với những công trình Champa khác.

Nhiều nguồn địa phương xác định lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên bắt đầu từ khoảng cuối thế kỷ XI đến đầu thế kỷ XII.

Đây là giai đoạn kiến trúc Champa tiếp tục phát triển mạnh, thể hiện qua việc xây dựng nhiều đền tháp có kết cấu cao, hẹp và sử dụng kỹ thuật gạch đặc biệt.

Một số tư liệu khác có cách định niên đại khác nhau. Vì vậy, khi viết về Tháp Nhạn, cần tránh khẳng định rằng mọi bộ phận của công trình đều chắc chắn được xây dựng trong cùng một năm hoặc cùng một giai đoạn.

Cách trình bày phù hợp hơn là xác định niên đại chính của công trình vào khoảng cuối thế kỷ XI đến đầu thế kỷ XII, đồng thời ghi nhận rằng nghiên cứu khảo cổ vẫn tiếp tục làm rõ những vấn đề liên quan.

4. Nguồn gốc tên gọi Tháp Nhạn

Tên gọi hiện nay của công trình bắt nguồn từ tên núi Nhạn.

Theo cách giải thích phổ biến trong dân gian, khu vực núi xưa kia có nhiều chim nhạn đến cư trú và làm tổ.

Trải qua thời gian, tên núi Nhạn gắn liền với ngọn tháp cổ trên đỉnh núi.

Một số nguồn còn ghi nhận những tên gọi khác của khu vực và công trình trong cộng đồng Chăm và các cộng đồng cư dân sinh sống tại đây.

Tuy nhiên, tên Tháp Nhạn là tên phổ biến nhất trong đời sống hiện nay và đã trở thành một phần của biểu tượng Tuy Hòa.

5. Tháp Nhạn trong không gian văn hóa Champa

Lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên không thể tách khỏi lịch sử văn hóa Champa ở miền Trung Việt Nam.

Champa từng tồn tại trong một không gian rộng dọc miền Trung. Các cộng đồng Chăm xây dựng nhiều trung tâm chính trị, kinh tế và tôn giáo, trong đó hệ thống đền tháp giữ vị trí rất quan trọng.

Tháp Nhạn là một trong những công trình còn tồn tại rõ nét tại khu vực Phú Yên cũ.

Công trình là bằng chứng vật chất về sự hiện diện của cộng đồng Champa ở lưu vực sông Đà Rằng và cho thấy hoạt động tôn giáo, nghệ thuật và xây dựng tại khu vực này từng đạt trình độ cao.

Tháp Nhạn vì vậy không chỉ được nghiên cứu trong phạm vi lịch sử một địa phương mà còn là một phần của lịch sử kiến trúc Champa ở miền Trung.

6. Tín ngưỡng và chức năng thờ tự

Tháp Nhạn được xây dựng trong không gian tín ngưỡng của người Chăm.

Các nghiên cứu và tư liệu giới thiệu về di tích cho rằng công trình có chức năng tôn giáo, gắn với hoạt động thờ phụng các vị thần trong tín ngưỡng Champa.

Tháp Chăm không chỉ là một công trình kiến trúc. Đây còn là nơi tạo nên một không gian thiêng, trong đó hình khối, phương hướng và vị trí địa lý đều có thể mang những ý nghĩa tôn giáo.

Việc đặt tháp trên núi Nhạn khiến công trình nổi bật giữa cảnh quan và tạo cảm giác kết nối giữa không gian tự nhiên với thế giới tâm linh.

Qua thời gian, chức năng tôn giáo ban đầu có thể thay đổi, nhưng giá trị biểu tượng của công trình vẫn tiếp tục tồn tại.

7. Kiến trúc Tháp Nhạn Phú Yên

Một trong những điểm nổi bật nhất của lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên là nghệ thuật kiến trúc.

Tháp có mặt bằng gần vuông và khối kiến trúc vươn cao. Phần dưới lớn hơn, các tầng phía trên thu nhỏ dần tạo cảm giác công trình vươn về phía bầu trời.

Các nguồn giới thiệu hiện nay thường ghi chiều cao tháp khoảng 23–25 mét.

Công trình có thể được nhìn thành ba phần chính gồm chân tháp, thân tháp và phần mái. Ba phần liên kết chặt chẽ tạo thành một khối kiến trúc cân đối.

Trên bề mặt tường có các dải cột giả, gờ nổi và những chi tiết trang trí tạo chiều sâu.

Khi ánh sáng thay đổi, những đường gờ này tạo nên các vùng sáng tối khác nhau trên bề mặt gạch, làm nổi bật hình khối của công trình.

8. Chân tháp và thân tháp

Chân tháp là phần chịu tải chính, có nhiệm vụ nâng đỡ toàn bộ khối kiến trúc phía trên.

Các lớp gạch được bố trí thành những dải ngang, tạo cảm giác chắc chắn.

Thân tháp có mặt bằng gần vuông. Cửa chính và các chi tiết trang trí được tổ chức đối xứng tương đối.

Trên các mặt tường có những cột giả và dải gờ nổi. Chúng tạo nhịp điệu cho bề mặt công trình và làm nổi bật chiều cao của tháp.

Những chi tiết này cũng cho thấy trình độ thẩm mỹ và kỹ thuật của người xây dựng.

9. Mái tháp và nghệ thuật trang trí

Phần mái là bộ phận tạo nên dáng vẻ đặc trưng nhất của Tháp Nhạn.

Các tầng mái xếp chồng lên nhau và thu nhỏ dần khi tiến lên phía đỉnh.

Cách tổ chức này giúp công trình có cảm giác nhẹ dần từ dưới lên trên, đồng thời tạo nên chiều cao thị giác lớn hơn.

Phần đỉnh có những chi tiết mang ý nghĩa tôn giáo. Một số tư liệu giới thiệu có đề cập tới biểu tượng linga bằng đá ở khu vực đỉnh tháp.

Những yếu tố đó cho thấy phần mái không chỉ là giải pháp kiến trúc mà còn mang nội dung tín ngưỡng.

10. Kỹ thuật xây gạch của người Chăm

Kỹ thuật xây gạch là một trong những bí ẩn và cũng là thành tựu nổi bật của kiến trúc Champa.

Các viên gạch được xếp rất khít và bề mặt tường không thể hiện những đường mạch vữa rõ như nhiều công trình gạch hiện đại.

Các nhà nghiên cứu đã đưa ra nhiều giả thuyết về cách sản xuất, xử lý và liên kết gạch của người Chăm.

Một số nghiên cứu đề cập đến việc mài hoặc xử lý bề mặt gạch trước khi xây, cùng với khả năng sử dụng những chất kết dính hữu cơ.

Tuy nhiên, không nên đơn giản hóa kỹ thuật này thành một công thức duy nhất. Phương pháp xây tháp Champa vẫn là vấn đề được tiếp tục nghiên cứu.

Điều chắc chắn là kỹ thuật xây dựng đã đạt trình độ cao, thể hiện qua khả năng duy trì công trình trong nhiều thế kỷ.

11. Tháp Nhạn và dòng sông Đà Rằng

Dòng sông Đà Rằng là một phần quan trọng trong cảnh quan của lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên.

Từ trên núi Nhạn, dòng sông tạo thành một đường nổi bật giữa đồng bằng.

Trong lịch sử, hệ thống sông ngòi có vai trò quan trọng trong giao thông, sản xuất và quá trình hình thành khu dân cư.

Một trung tâm tôn giáo nằm gần sông vừa thuận lợi tiếp cận từ vùng dân cư vừa tạo nên một vị trí nổi bật trong cảnh quan.

Chính sự kết hợp giữa núi, sông và tháp làm cho Tháp Nhạn trở thành một trong những không gian lịch sử có cảnh quan đặc biệt của khu vực Nam Trung Bộ.

12. Tháp Nhạn qua những biến động lịch sử

Trải qua nhiều thế kỷ, Tháp Nhạn chịu tác động của khí hậu miền Trung.

Mưa lớn, gió mạnh, độ ẩm, sự thay đổi nhiệt độ và tác động của cây cối đều có thể làm xuống cấp vật liệu gạch.

Bên cạnh đó, những biến động lịch sử và chiến tranh cũng ảnh hưởng đến di tích.

Một số nguồn địa phương ghi nhận công trình đã trải qua nhiều giai đoạn hư hỏng và được tu bổ trong thế kỷ XX.

Vì vậy, diện mạo hiện nay là kết quả của cả quá trình bảo tồn, chứ không phải toàn bộ công trình hiện tại đều giữ nguyên từng viên gạch từ thời Champa.

Đây là điểm quan trọng khi nghiên cứu các di tích kiến trúc cổ. Bảo tồn có thể giúp công trình tiếp tục tồn tại nhưng đồng thời cũng cần phân biệt rõ phần nguyên gốc và phần được phục hồi.

13. Các giai đoạn trùng tu Tháp Nhạn

Công tác bảo tồn Tháp Nhạn được thực hiện trong nhiều giai đoạn.

Các tư liệu địa phương ghi nhận những đợt tu bổ vào năm 1960 và năm 1994.

Những đợt tu bổ có mục tiêu ngăn chặn sự xuống cấp và duy trì hình dáng kiến trúc của công trình.

Đặc biệt, việc tu bổ tháp cổ đòi hỏi nghiên cứu kỹ vật liệu, hình khối và kỹ thuật xây dựng để tránh làm thay đổi đặc điểm nguyên gốc.

Những viên gạch, đường gờ và chi tiết trang trí đều có giá trị riêng. Vì vậy, quá trình bảo tồn phải cân bằng giữa yêu cầu an toàn và yêu cầu giữ lại tính xác thực lịch sử.

14. Quá trình xếp hạng di tích

Một bước quan trọng trong quá trình bảo tồn lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên là việc công trình được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa và kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.

Một số tài liệu địa phương ghi mốc này là năm 1988, trong khi một số tài liệu khác ghi năm 1998.

Do có sự khác biệt giữa các nguồn công bố, bài viết không khẳng định một ngày cụ thể ở phần này. Việc đối chiếu quyết định xếp hạng gốc là cần thiết nếu sử dụng mốc này trong nghiên cứu chuyên sâu.

Dù khác nhau về năm được ghi trong một số tài liệu, các nguồn đều thống nhất rằng Tháp Nhạn là di tích có giá trị đặc biệt và đã được Nhà nước bảo vệ từ lâu.

15. Tháp Nhạn trở thành di tích quốc gia đặc biệt

Ngày 24/12/2018, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1820/QĐ-TTg xếp hạng Tháp Nhạn là Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt.

Đây là một trong những mốc quan trọng nhất trong lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên.

Danh hiệu quốc gia đặc biệt phản ánh giá trị nổi bật của di tích trên nhiều phương diện.

Không chỉ có giá trị về kiến trúc, Tháp Nhạn còn là một chứng tích quan trọng của văn hóa Champa, một biểu tượng cảnh quan của Tuy Hòa và một không gian văn hóa được cộng đồng sử dụng trong thời hiện đại.

Việc xếp hạng cũng tạo cơ sở để các cơ quan chức năng tiếp tục lập quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị công trình.

16. Hội thơ Nguyên tiêu bên Tháp Nhạn

Một nét đặc biệt của Tháp Nhạn trong đời sống hiện đại là Hội thơ Nguyên tiêu Phú Yên.

Hoạt động này được tổ chức vào dịp rằm tháng Giêng, thu hút các nhà thơ, văn nghệ sĩ và người yêu văn học.

Tháp Nhạn trở thành không gian để văn hóa truyền thống và văn hóa hiện đại gặp nhau.

Một công trình Champa cổ trở thành sân khấu cho thơ ca Việt Nam hiện đại là một sự tiếp nối văn hóa rất đặc biệt.

Hoạt động thơ ca góp phần làm cho di tích tiếp tục sống trong đời sống cộng đồng.

Người dân không chỉ đến đây để tham quan mà còn để tham gia các hoạt động nghệ thuật, gặp gỡ và thưởng thức văn hóa.

17. Giá trị văn hóa của Tháp Nhạn Phú Yên

Lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên có giá trị lớn trên nhiều phương diện.

Trước hết là giá trị lịch sử. Công trình là bằng chứng vật chất về sự hiện diện lâu dài của văn hóa Champa tại lưu vực sông Đà Rằng.

Tiếp theo là giá trị kiến trúc. Kỹ thuật xây gạch và cách tổ chức hình khối cho thấy trình độ xây dựng cao của người Chăm.

Công trình còn có giá trị nghệ thuật với các đường gờ, chi tiết trang trí và tỷ lệ kiến trúc cân đối.

Về văn hóa, Tháp Nhạn trở thành biểu tượng của Tuy Hòa và là một phần quan trọng trong đời sống cộng đồng.

Những hoạt động văn hóa hiện đại quanh tháp giúp kết nối di sản Champa với đời sống đương đại.

18. Tháp Nhạn trong đời sống du lịch Tuy Hòa

Ngày nay, Tháp Nhạn là một trong những điểm tham quan nổi bật của khu vực Tuy Hòa.

Du khách có thể lên núi Nhạn để tìm hiểu kiến trúc Champa, ngắm cảnh thành phố và sông Đà Rằng.

Không gian quanh tháp cũng thích hợp cho những hoạt động văn hóa và nghệ thuật.

Vào buổi tối, hệ thống chiếu sáng làm nổi bật hình khối công trình và tạo nên một diện mạo khác so với ban ngày.

Sự kết hợp giữa lịch sử, kiến trúc và cảnh quan khiến Tháp Nhạn trở thành một địa điểm quan trọng trong hành trình khám phá Tuy Hòa.

Đây cũng là một địa điểm phù hợp để kết nối với các bài viết khác về lịch sử Champa và các di tích ven sông Đà Rằng.

Bạn có thể xem thêm lịch sử Thành Hồ để tìm hiểu thêm một di tích quan trọng khác của không gian Phú Yên xưa.

19. Tháp Nhạn trong địa giới Đắk Lắk hiện nay

Từ ngày 01/07/2025, Phú Yên và Đắk Lắk được hợp nhất thành tỉnh Đắk Lắk mới.

Vì vậy, địa chỉ hành chính hiện nay của các di tích từng thuộc Phú Yên cũ cần được cập nhật khi xuất bản nội dung trên website.

Tuy nhiên, việc thay đổi địa giới hành chính không làm thay đổi lịch sử của Tháp Nhạn.

Trong các tài liệu lịch sử, sách báo và nghiên cứu, Tháp Nhạn vẫn gắn với địa danh Tuy Hòa, Phú Yên.

Đây là một ví dụ cho thấy cần phân biệt giữa địa danh lịch sử và đơn vị hành chính hiện tại.

Khi viết về lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên, tên gọi lịch sử nên được giữ nguyên để người đọc có thể đối chiếu với các tài liệu cũ.

20. Các mốc thời gian quan trọng trong lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên

21. Câu hỏi thường gặp về lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên

Lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên bắt đầu từ khi nào?

Theo nhiều nguồn địa phương, lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên gắn với một công trình được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XI đến đầu thế kỷ XII.

Tháp Nhạn được xây dựng vào thế kỷ nào?

Nhiều nguồn xác định công trình được xây dựng khoảng cuối thế kỷ XI – đầu thế kỷ XII. Một số nguồn khác đưa ra niên đại khác nhau, vì vậy cần thận trọng khi khẳng định tuyệt đối.

Tháp Nhạn cao bao nhiêu mét?

Các tài liệu giới thiệu hiện nay thường ghi Tháp Nhạn cao khoảng 23–25 mét.

Tháp Nhạn do ai xây dựng?

Tháp Nhạn là công trình do người Chăm xây dựng trong không gian văn hóa Champa.

Tháp Nhạn có chức năng gì?

Công trình có chức năng tôn giáo, phục vụ tín ngưỡng và hoạt động thờ phụng của người Chăm.

Vì sao gọi là Tháp Nhạn?

Tên gọi gắn với núi Nhạn và theo cách giải thích dân gian là khu vực từng có nhiều chim nhạn cư trú.

Tháp Nhạn được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt khi nào?

Ngày 24/12/2018, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1820/QĐ-TTg xếp hạng Tháp Nhạn là Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt.

Hội thơ Nguyên tiêu có tổ chức tại Tháp Nhạn không?

Có. Hội thơ Nguyên tiêu Phú Yên được tổ chức vào dịp rằm tháng Giêng và gắn với không gian Tháp Nhạn.

Tháp Nhạn hiện thuộc tỉnh nào?

Về địa giới hành chính hiện nay, Tháp Nhạn thuộc tỉnh Đắk Lắk sau đợt hợp nhất Phú Yên và Đắk Lắk từ ngày 01/07/2025.

22. Giá trị giáo dục của lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên

Lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên có giá trị lớn trong giáo dục lịch sử địa phương và lịch sử văn hóa Champa.

Người học có thể quan sát trực tiếp một công trình Champa còn tồn tại thay vì chỉ tiếp cận lịch sử qua sách.

Kiến trúc tháp giúp học sinh hiểu thêm về kỹ thuật xây dựng gạch, nghệ thuật tổ chức không gian và tín ngưỡng của người Chăm.

Vị trí bên sông Đà Rằng giúp người học đồng thời hiểu mối quan hệ giữa địa hình và sự phát triển của các trung tâm cư trú cổ.

Tháp Nhạn cũng là một ví dụ rõ ràng về sự tiếp nối văn hóa. Một công trình được xây dựng từ nhiều thế kỷ trước vẫn có thể trở thành nơi diễn ra các hoạt động nghệ thuật hiện đại.

23. Bảo tồn Tháp Nhạn trong thời hiện đại

Bảo tồn lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên không chỉ có nghĩa là giữ phần thân tháp.

Núi Nhạn, cảnh quan xung quanh, cây xanh, đường tiếp cận và không gian nhìn ra sông Đà Rằng đều là những thành phần góp phần tạo nên giá trị di tích.

Nếu cảnh quan bị biến đổi quá mạnh, giá trị tổng thể của di tích cũng có thể bị ảnh hưởng.

Vì vậy, công tác bảo tồn cần kết hợp giữa bảo vệ kiến trúc cổ và quản lý cảnh quan.

Năm 2026, nhiệm vụ lập quy hoạch bảo quản, tu bổ và phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Nhạn tiếp tục được triển khai, thể hiện định hướng bảo tồn lâu dài đối với công trình.

Đây là bước quan trọng để đảm bảo di tích vẫn có thể được nghiên cứu, tham quan và phát huy giá trị trong những thế hệ tiếp theo.

24. Kết luận

Lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên là câu chuyện về một công trình Champa đã tồn tại qua nhiều thế kỷ và trở thành biểu tượng văn hóa của Tuy Hòa.

Theo nhiều nguồn địa phương, Tháp Nhạn được xây dựng khoảng cuối thế kỷ XI đến đầu thế kỷ XII. Công trình thể hiện kỹ thuật xây gạch đặc biệt, tổ chức hình khối cân đối và những yếu tố kiến trúc gắn với tín ngưỡng Champa.

Trải qua thời gian, tháp chịu tác động của thiên nhiên và những biến động lịch sử nhưng vẫn được bảo tồn qua nhiều đợt tu bổ.

Ngày 24/12/2018, Tháp Nhạn được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt, khẳng định giá trị nổi bật của công trình.

Bên cạnh giá trị vật thể, Tháp Nhạn còn tiếp tục tồn tại trong đời sống văn hóa qua Hội thơ Nguyên tiêu và nhiều hoạt động nghệ thuật.

Sau thay đổi địa giới hành chính năm 2025, Tháp Nhạn thuộc tỉnh Đắk Lắk hiện nay, nhưng địa danh lịch sử Tuy Hòa, Phú Yên vẫn là một phần không thể tách rời khỏi câu chuyện của di tích.

Chính sự kết nối giữa kiến trúc Champa cổ, núi Nhạn, sông Đà Rằng và đời sống văn hóa hiện đại đã làm nên giá trị đặc biệt của lịch sử Tháp Nhạn Phú Yên.